مطالعات اجتماعی گردشگری

مطالعات اجتماعی گردشگری

طراحی مدل ارزش‌آفرینی در مقاصد گردشگری با رویکرد داده‌بنیان (مطالعه موردی: شهر مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی تابران، مشهد، ایران.
3 استادیار، گروه مدیریت، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.
10.22034/jitor.2026.2072144.1017
چکیده
امروزه تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری در مقاصد گردشگری بدون اتکا به داده‌های معتبر و تحلیل‌پذیر، منجر به تداوم الگوهای سنّتی و کاهش توان ارزش آفرینی می‌شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبار سنجی مدلی داده‌بنیان برای ارزش آفرینی در مقاصد گردشگری، انجام شده است. منظور از رویکرد داده‌بنیان در این پژوهش، استخراج نظام‌مند مؤلفه‌های مؤثر بر خلق ارزش بر اساس داده‌های تجربی ذی‌نفعان و اعتبارسنجی آماری روابط میان آن‌هاست، نه صرفاً استفاده از یک روش کیفی. این پژوهش از نظر روش‌شناسی، آمیخته (کیفی- کمّی) است. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه زمینه‌ای و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزۀ گردشگری، مقوله‌ها و روابط مفهومی استخراج شد. در بخش کمّی، به‌منظور اعتبارسنجی مدل کیفی، پرسشنامۀ محقق‌ساخته، تدوین و بین 384 گردشگر ورودی به شهر مشهد توزیع گردید. تحلیل داده‌ها در بخش کمّی با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS انجام شد. یافته‌ها نشان داد که شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، به‌صورت معنادار بر راهبردهای توسعۀ کسب‌وکارهای گردشگری مبتنی بر داده، اثرگذار است و این راهبردها نیز پیامدهایی نظیر توسعه گردشگری، اشتغال‌زایی نو، افزایش سرمایه‌گذاری و کاهش آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی را به همراه دارند. نتایج پژوهش می‌تواند مبنایی را برای سیاست‌گذاری داده‌محور و توسعه پایدار مقاصد گردشگری، فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 28 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 31 اردیبهشت 1405