بخش سیاست گذاری و توسعه گردشگری، دپارتمان گردشگری دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jitor.2026.2074265.1023
چکیده
امروزه مدیریت مقصد بهعنوان عاملی تعیینکننده در رقابتپذیری و پایداری مقصدهای گردشگری شناخته میشود، بهویژه در کشورهای درحالتوسعه که با چالشهای ساختاری، نهادی و محیطی متعددی روبهرو هستند. این پژوهش به واکاوی و سطحبندی الزامات مدیریت اثربخش مقصدهای گردشگری در ایران، بهعنوان یکی از این کشورهای درحال توسعه میپردازد. در این جهت با بهرهگیری از یک رویکرد کیفی اکتشافی و انجام مصاحبه با مدیران ارشد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دادههای لازم جمعآوری شد. سپس این دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون در نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند که منجر به شناسایی ۲۷۸ کد باز، ۱۳ کد محوری (محور) و یک مقوله انتخابی گردید. همچنین این الزامات در سه سطح کلی جای گرفتند. سطح اول، الزامات بنیادین حکمرانی شامل لزوم اصلاح قوانین و خطمشیها، لزوم ترویج نگاه فرابخشی، لزوم مقابله با تحریمها، لزوم سرمایهگذاری کافی و لزوم فرهنگسازی در مورد گردشگری. سطح دوم، الزامات راهبردی و ساختاری شامل لزوم وجود ساختار برای مدیریت مقصدها، لزوم توجه به برنامه برای توسعه گردشگری، لزوم وجود و تقویت دادههای تخصصی گردشگری و اهمیت ذینفعان در توسعه مقصدها. سطح سوم، الزامات عملیاتی و اجرایی شامل لزوم توسعه زیرساختهای گردشگری، ضرورت آموزش نیروی انسانی، لزوم توجه به بازاریابی و لزوم مدیریت بهتر بحرانها. نتایج این پژوهش میتواند نگاهی جامع را جهت مدیریت بهینه مقصدهای گردشگری کشور فراهم آورده و برای حاکمیت، مدیران و برنامهریزان بخش دولتی، مدیران و فعالان بخش خصوصی و دیگر حوزههای موثر در مدیریت این مقصدها، استراتژیها و راهکارهای اثربخشی را ارائه نماید.