گروه مدیریت گردشگری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
نظر به جایگاه ویژه زنان در صنعت گردشگری، مطالعه حاضر به دنبال ارائه چارچوبی منسجم از توانمندسازی زنان در این صنعت است. پژوهش حاضر مطالعهای کیفی مبتنی بر مرور سیستماتیک با استفاده از چارچوب دِلوردس کالیستو و سرکار[1] (2024) است؛ این چارچوب با رویکرد استقرایی به پاسخ سؤالاتی که ادبیات پژوهش در رابطه با موضوعی ارائه میدهد، میپردازد. با توجه به تأثیرگذاری شرایط فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جوامع بر توانمندسازی، جستجو در معتبرترین پایگاههای علمی نمایهکننده پژوهشهای ملی انجام شد تا بتوان نتایجی جامع در رابطه با موضوع در ادبیات علمی ایران به دست آورد. پژوهشهای توانمندسازی زنان در گردشگری موضوعی نسبتا نوین در ایران است. یافتهها غلبه رویکرد جغرافیایی را نشان میدهند و در مجموع بر پنج خوشه موضوعی شامل توانمندسازی زنان در مقصدهای گردشگری روستایی، مهارتمحوری، گونههای گردشگری و توانمندسازی زنان بویژه آموزش، حفاظت و مشارکت در اکوتوریسم، کارآفرینی و توسعه پایدار گردشگری تأکید دارند. همچنین، یافتهها حاکی از ابعاد مختلف در توانمندسازی زنان است که منزلت اجتماعی، قدرت، خودکفایی و عزتنفس آنان را ارتقا میدهد. آنچه که ادبیات علمی کشور در رابطه با موضوع بیشتر بر آن تمرکز داشته، چگونگی توانمندسازی است که با تأکید بر اشتغال، آموزش، ظرفیتسازی، انگیزش، مدیریت، برنامهریزی و چارچوبهای سیاستی، رویکردی جامع و چندوجهی را برای توانمندسازی زنان نشان میدهد. مطالعات ملی در این حوزه در مراحل ابتدایی قرار دارد. اهمیت این مسأله بدان دلیل است که علیرغم افزایش اشتغال زنان در گردشگری، هنوز از پتانسیل این صنعت به درستی برای توانمندسازی آنان استفاده نشده است.
