مطالعات اجتماعی گردشگری

مطالعات اجتماعی گردشگری

تحلیل کتاب سنجی روند جهانی مطالعات مدیریت میراث با رویکرد شناسایی خلأهای پژوهشی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22034/jitor.2026.2085427.1046
چکیده
مدیریت میراث به‌عنوان حوزه‌ای میان‌رشته‌ای، بر به ‌کارگیری نظام‌مند رویکردهای مدیریتی، سیاست‌گذاری و حکمرانی در حفاظت، بهره‌برداری و ارزش‌آفرینی پایدار منابع فرهنگی و تاریخی، تمرکز دارد. گسترش این حوزه در سطح جهانی، ضرورت تحلیل نظام‌مند روندهای پژوهشی و شناسایی محورهای غالب و مغفول، به‌ویژه در کشورهایی با ظرفیت بالای میراث فرهنگی مانند ایران را برجسته می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب‌سنجی روندهای جهانی مطالعات مدیریت میراث و شناسایی خلأهای پژوهشی مرتبط با ایران انجام شده است. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر رویکرد کتاب‌سنجی است. داده‌های اصلی پژوهش از پایگاه اسکوپوس و از طریق جستجوی کلیدواژۀ «مدیریت میراث» در عنوان اسناد، در بازۀ زمانی آغاز نمایه‌سازی این پایگاه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ استخراج شد. پس از پالایش داده‌ها، ۶۲۹ سند علمی انگلیسی‌زبان با استفاده از نرم‌افزار وُس‌ویوِر تحلیل و مصورسازی شد. تحلیل‌ها شامل بررسی روند زمانی تولید دانش، توزیع انواع اسناد، حوزه‌های موضوعی، کشورهای فعال، نویسندگان پرکار، مقالات پراستناد، هم‌آیندی واژگان کلیدی، شبکه همکاری علمی نویسندگان و کشورها و هم‌استنادی منابع و مجلات بود. نتایج نشان می‌دهد که مطالعات مدیریت میراث در سطح جهانی بر محورهایی چون حکمرانی یکپارچه، مشارکت جوامع محلی، توسعه پایدار، گردشگری فرهنگی، مدیریت ریسک و فناوری‌های دیجیتال، متمرکز است. همچنین، شبکه‌های همکاری علمی با محوریت برخی کشورهای اروپایی نقش مهمی در جهت‌دهی جریان دانش در این حوزه دارند. در مقابل، شواهد بررسی ‌شده درباره ایران حاکی از فاصلۀ قابل‌توجه با برخی جریان‌های غالب جهانی است؛ به‌گونه‌ای که رویکردهای حفاظت‌محور، محدودیت در سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، کمبود الگوهای مشارکتی و پیوند نسبتاً ضعیف میان مدیریت میراث و توسعه پایدار در ادبیات پژوهشی مرتبط با ایران برجسته است. یافته‌ها بر ضرورت بازنگری در جهت‌گیری مطالعات مدیریت میراث ایران تأکید کرده، می‌تواند مبنایی برای هدایت پژوهش‌های آینده و تدوین راهبردهای مدیریتی و سیاستی مؤثر فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 01 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 21 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 02 تیر 1405