مطالعات اجتماعی گردشگری

مطالعات اجتماعی گردشگری

شناسایی و تحلیل پیامد‌های کالایی شدن مقاصد گردشگری روستایی (منطقه مورد مطالعه: روستاهای پیراشهری مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه مدیریت و برنامه‌ریزی گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی
2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/jitor.2026.2071861.1012
چکیده
کالایی شدن مقاصد گردشگری روستایی، فرآیندی است که در آن فرهنگ، طبیعت و زندگی روزمرۀ روستا به کالا یا محصولی برای عرضه به گردشگران تبدیل می‌شود. این پدیده با وجود ایجاد درآمد و اشتغال، می‌تواند پیامدهای پیچیده‌ای مانند از دست ‌رفتن اصالت فرهنگی، تخریب منابع طبیعی و تشدید نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در جامعۀ میزبان را نیز به همراه داشته باشد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامد‌های ناشی از کالایی شدن سکونتگاه‌های روستایی پیراشهری در اثر توسعه گردشگری، انجام شده است. از این رو، از نظر هدف، کاربردی است، از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی است، و از نظر روش، در گروه پژوهش‌های کمّی قرار می‌گیرد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS (تحلیل عاملی، آزمون تی مستقل تک نمونه‌ای و آنالیز واریانسی) استفاده شده است. نتایج نشان داد شاخص زیست‌محیطی با میانگین4.05 و فرهنگی- هنری با میانگین 3.70، بالاترین و بیشترین پیامدهای اثرگذار را به خود اختصاص دادند و کمترین پیامدها مربوط به شاخص‏های بصری و معنوی، هرکدام به ترتیب با میانگین2.46 و 2.73 است. همچنین نتایج حاصل از آزمون آنالیز واریانس یک‌طرفه، نشان داد که تفاوت میانگین پیامدهای کالایی شدن روستاها متأثر از گردشگری در بین روستاهای مورد مطالعه، از نظر آماری معنادار است. این یافته حاکی از آن است که سطوح و اشکال کالایی شدن در روستاهای مختلف، تحت تأثیر گردشگری یکسان نبوده و به طور قابل توجهی متفاوت است، و به لحاظ توزیع فضایی نیز، بیشترین میانگین پیامدهای کالایی شدن روستاها متأثر از گردشگری ‏در روستای نُغُندَر و کمترین آن نیز در روستای کَنگ مشاهده می‏ شود.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1405