صنعت گردشگری به عنوان یکی از مهم‌ترین صنایع جهان، منجر به رشد سریع توسعه اقتصادی ‌شده است. از مهم‌ترین اثرات اقتصادی این رشد سریع، توسعه کسب وکارهای نو می‌باشد که در گسترش فرصت‌های شغلی برای اقشار مختلف جامعه بسیار مؤثر بوده است. هدف اصلی این پژوهش، طراحی مدل پارادایمی کسب‌وکار نوآور در صنعت گردشگری با تأکید بر خلق ارزش در مقصد، بر پایه نظریه داده بنیاد است. پژوهش حاضر به روش کیفی و مبتنی بر رویکرد نظریه زمینه ای انجام شده و ‌از نوع تبیینی است. روش جمع‌آوری اطلاعات، مطالعات کتابخانه‌ای و در بخش میدانی، ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختار یافته است. به این منظور، با 16 خبره، شامل خبرگان شاغل در صنعت گردشگری، استادان دانشگاه، مدیران هتل‌ها، راهنمایان آژانس ها و تورهای مسافرتی، رؤسا و مسئولان ادارات مرتبط با صنعت گردشگری و گردشگران، که براساس نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند مصاحبه باز و عمیق صورت گرفت که مصاحبه ها تا اشباع نظری ادامه پیدا کرد. تجزیه و تحلیل داده ها به شیوه تحلیل مضمون و بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و در نهایت مدل مفهومی ‌پژوهش بر اساس مدل استراوس و کوربین تدوین گردید. این مدل نشان می دهد که پدیده مرکزی توسعه کسب وکارهای متنوع و مزیت محور، معلول شرایط علی و تحت تأثیر شرایط زمینه ای قرار دارد و با به دست آوردن راهبردهایی می توان به پدیده مرکزی نیز دست یافت. همچنین عوامل مداخله گری نیز با شناسایی مقوله هایی دال بر شرایط محیطی و بر اساس داده‌های متنی مصاحبه شوندگان شناسایی گردید.