گردشگری مذهبی یکی از پرطرفدارترین انواع گردشگری است و شهرهای چندکارکردی که نقش و کارکرد گردشگری نیز دارند، مهمترین نقاط جذب این گردشگران هستند. ادیان مختلف در زمینۀ سفرهای زیارتی الگوهای خاصی دارند؛ در همۀ آنها هدف، رسیدن به آرامشی روحی و معنوی است. مدیریت گردشگری مذهبی ـ زیارتی و الگوهای بومی آن در شهرهایی که تفاوت های ماهوی دارند، با شرایط خاص مکانی، جغرافیایی و اجتماعی آن ها منطبق است. تحقیق حاضر با هدف بررسی ساختار مدیریت گردشگری در دو شهر نمونۀ رم (واتیکان) و مشهد، براساس مدل مدیریت مقصد گردشگری تدوین شده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی ـ تطبیقی است. برای جمع آوری اطلاعات، از اسناد، منابع مکتوب و الکترونیکی استفاده شده است. نتایج تحقیق بیانگر تفاوت در ساختار مدیریت و سازماندهی گردشگری و نوع و ترکیب گردشگری در شهرهای نمونه است. درنهایت با توجه به موفقیت و برتری شهر رم در جذب و سازماندهی گردشگران مذهبی و غیرمذهبی پیشنهادهایی برای اصلاح وضع موجود مدیریت گردشگری در مشهد ارایه شده است.