پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Tourism Management in religious and Pilgrimage cities: comparative study between Vatican and Mashhadمدیریت گردشگری در شهرهای مذهبی ـ زیارتی (بررسی تطبیقی مشهد و واتیکان)122722896FAمعمصومهتوانگرعضو هییت علمی گروه برنامه ریزی شهری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیحمیدهخاکسار آستانهعضو هییت علمی گروه اقتصاد شهری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیفاطمهرحمانیعضو هییت علمی گروه اقتصاد شهری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیJournal Article20250419Religious tourism is one of the most popular types of tourism and multifunction cities are the most important places for attraction of these tourists. Different religions have their own patterns for pilgrimage trips In all, theaim is to achieve spiritual peace Tourism management of religious- pilgrimages and native models has basically different in that destinationcities which they are following especially geographically and socially characteristics.This study reviews tourism management of two pilgrimages city Rome in Italy (Vatican) and Mashhad in Iran. Method of this research is<br />comparative analysis and has been developed based on the management of tourist destinations model. Information was collected from documents and electronic resources. The results showed differences in the management structure and composition of tourism in the sample cities. Finally, recommendations offered to improve the Tourism Management in Mashhad, According to Rome's success and excellence in attracting and organizing religious and non-religious touristsگردشگری مذهبی یکی از پرطرفدارترین انواع گردشگری است و شهرهای چندکارکردی که نقش و کارکرد گردشگری نیز دارند، مهمترین نقاط جذب این گردشگران هستند. ادیان مختلف در زمینۀ سفرهای زیارتی الگوهای خاصی دارند؛ در همۀ آنها هدف، رسیدن به آرامشی روحی و معنوی است. مدیریت گردشگری مذهبی ـ زیارتی و الگوهای بومی آن در شهرهایی که تفاوت های ماهوی دارند، با شرایط خاص مکانی، جغرافیایی و اجتماعی آن ها منطبق است. تحقیق حاضر با هدف بررسی ساختار مدیریت گردشگری در دو شهر نمونۀ رم (واتیکان) و مشهد، براساس مدل مدیریت مقصد گردشگری تدوین شده است. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی ـ تطبیقی است. برای جمع آوری اطلاعات، از اسناد، منابع مکتوب و الکترونیکی استفاده شده است. نتایج تحقیق بیانگر تفاوت در ساختار مدیریت و سازماندهی گردشگری و نوع و ترکیب گردشگری در شهرهای نمونه است. درنهایت با توجه به موفقیت و برتری شهر رم در جذب و سازماندهی گردشگران مذهبی و غیرمذهبی پیشنهادهایی برای اصلاح وضع موجود مدیریت گردشگری در مشهد ارایه شده است.https://www.journalitor.ir/article_722896_5627b3dd293ef56b99d87323b1c35177.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Evaluation of ecotourism potential in Orumieh Lake using SWOT strategic modelارزیابی قابلیت های بوم گردی دریاچۀ ارومیه با بهره گیری از مدل راهبردی سوات2346722939FAحجترضاییکارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی، زنجانعلیرضادهقان پورعضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور، یزد.شریعهمحمودیکارشناسی جغرافیا طبیعی ،یزدمهدیچراغیدانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی روستایی، تهران.محمد رضاباقی پوردانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی توریسم، نجف آباد.Journal Article20250421Orumieh lake as the world's second largest lake, largest Permanent Watershed in West Asia and second largest natural habitats for animals in Iran and because of its environmental nature, important natural resources, climate geography and biodiversity can provide best field for national and international ecotourism attraction by proper and timely planning. So this study by descriptive- analytical research method and data collection approach include library and field methods, try to use SWOT analytical model for introducing this lake's ecotourism strengthes and weakness points<br />and in line of tourism stable developing for this region, offer practical strategies along with sustainable development. Results of the survey shows that the strengths of the lake, such as plant species diversity, biodiversity<br />including birds, salt water and bringing up green and blue algae, variety geomorphologic species in the region can make it a great tourism region in the conditions of practical and rigorous planning. دریاچۀ ارومیه ـ دومین دریاچۀ شور دنیا ـ بزرگترین آبگیر دائمی آسیای غربی و دومین زیستگاه طبیعی جانوران در کشور است و می تواند از نظر ماهیت زیست محیطی، منابع مهم طبیعی، جغرافیای اقلیمی و تنوع زیستی با برنامه ریزی های صحیح بهترین زمینه را برای جذب گردشگر طبیعی در سطوح ملّی و بین المللی فراهم کند. پژوهش حاضر با روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات، شامل کتابخانه ای و میدانی و با استفاده از مدل تحلیلی سوات، ضمن معرفی نقات قوت و ضعف بوم گردی این دریاچۀ راهبردهای عملی هم سو با توسعۀ پایدار گردشگریدر این منطقه ارائه می دهد. نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد نقات قوت دریاچۀ ارومیه همچون تنوع گونه های گیاهی، تنوع زیستی از جمله پرندگان، شوری آب و پرورش جلبک های سبز و آبی، گونه های ژئومورفولوژیکی متنوع در منطقه می تواند با برنامه ریزی های دقیق و عملی به یک ابر منطقۀ ناب جهانگردی تبدیل شود.https://www.journalitor.ir/article_722939_01b8eff8b595191a397b85cd7c0e6cbb.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Identifying the role of personal factors on opportunity recognition in the area of health tourismشناسایی نقش عوامل فردی مؤثر بر تشخیص فرصت های کارآفرینی در حوزۀ گردشگری سلامت4767722940FAجوادسخدریعضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی مشهدجهانگیریدالهیدانشیار و عضو هئیت علمی دانشگاه تهران.مهدیجعفرنژادکارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی و رییس سازمان سرمایه گذاری و مشارکت های اقتصادی معانت اقتصادی شهرداری مشهدJournal Article20250421One of the most important questions raised in the tourism industry of Iran is why some people can recognize entrepreneurship opportunities, while others do not have this ability. This research aims to explore individual factors<br />influencing this issue in the field of Health Tourism. A mixed method approach was adopted. In the qualitative study, the initial conceptual model and research propositions were designed and developed through conducting<br />15 explorative interviews in a systematic way with the selected entrepreneurs. In the quantitative study, a questionnaire instrument was designed, and data were collected from 80 entrepreneurs operating in the<br />field of Health Tourism in Mashhad. The effects of independent variables on dependent variable were examined using SPSS software. Furthermore, Friedman Test was used for ranking variables. The results indicate that 62<br />percent of dependent variableís variance (opportunity recognition) is explained by the variables of personality traits and access to information and the remaining variance is explained by the other items. Moreover, based on<br />insights from Friedman Test, the variables of access to information and entrepreneurial alertness ranked highest among the independent variables. This research can contribute to promoting entrepreneurship in the field of public health through recognizing individual factors effective for opportunity reorganization, and training and promoting them.مهمترین پرسش مربوط به توسعۀ کارآفرینی در حوزۀ گردشگری سلامت این است که چرا تنها بعضی از افراد قادرند به شناسایی فرصت های کارآفرینی در ایران را شناسایی کنند و دیگران قادر نیستند؟ از این رو هدف اصلی این تحقیق بررسی عوامل فردی مؤثر بر شناسایی فرصت های کارآفرینی در این حوزه است. در این پژوهش با استفاده از روش آمیخته عوامل فردی مؤثر بر شناسایی فرصت ها و چگونگی تأثیر آنها از طریق مصاحبۀ اکتشافی با ۱۵ نفر از کارآفرینان حوزۀ سلامت در کشور مشخص شد و سپس با روش نظریۀ برخواسته از داده ها، الگوی مفهومی تحقیق پیشنهاد شد. در بخش مطالعات کمّی نیز داده ها از بین ۸۰ نفر از کارآفرینان حوزۀ سلامت ، جمع آوری شد و در نهایت داده های به دست آمده برای آزمون فرضیه ها و تبیین مدل مفهومی با استفاده از نرم افزار آماری SPSS از طریق الگوهای اصلی معادلات ساختاری بررسی شد. نتایج نشان داد ۶۲ درصد از واریانس متغیر وابستۀ تحقیق یعنی تشخیص فرصت های کارآفرینی در حوزۀ سلامت با ۲ متغیر مستقل خصوصیات شخصیتی و دسترسی به اطلاعات و ۳۸ درصد دیگر با متغیرهای دیگر تبیین می شود.https://www.journalitor.ir/article_722940_d3aca7f87c965a9ba2d1f345907d4433.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Measurement of tourists' satisfaction with the quality of hotel services (Case study: Mashhad Metropolis)سنجش میزان رضایتمندی گردشگران داخلی از کیفیت خدمات هتلداری (مطالعۀ موردی: کلان شهر مشهد)6889722941FAمحمدرحیمرهنمادانشیار دانشگاه فردوسی و مدیر گروه پژوهشی برنامهریزی شهری جهاد دانشگاهی دانشگاه فردوسی مشهد.طاهره ساداتحسینی غفاریدانشجوی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهریامیراشنوییباشگاه پژوهشگران جوان،دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشانمجتبیروستامدرس گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور جهرم.Journal Article20250421The aim of this study is to evaluate accommodation centers in Mashhad as the largest city for tourism in the country. Therefore, their services were investigated in seven parameters including: transportation and access, knowledge of the hotel staff, hotel location and the surrounding areas, local facilities and services in hotels, quality of hotel foods, education, security, and reliability. The study is descriptive one- analytical and documentary research has been done in two ways. The study statistical population consisted of 990,886 people in the city of Mashhad domestic tourists<br />comprise 856 accommodation centers with a sample size of 360 was determined by sampling formula. The results of the factor analysis is the first variable factors related to satisfaction with convenient transportation access<br />to the attractions from the hotel with a special rate (3.07) and the second variable is related to quality of hotel foods with eigenvalues (2.4). The results showed that test of assumptions between underlying variables with<br />the satisfaction of service quality has a significant relationship.هدف تحقیق بررسی وضعیت مراکز اقامتی شهر مشهد به عنوان بزرگترین شهر گردشگری در کشور است. از این رو خدمات آن ها در ۷ شاخص حمل و نقل و دسترسی، برخورد و دانش کارکنان هتل، مکان هتل و فضاهای اطراف، امکانات و خدمات داخلی هتل، کیفیت تغذیۀ هتل، آموزش و امنیت و اعتماد بررسی شده است. نوع تحقیق توصیفی ـ تحلیل است و به دو صورت اسنادی و پیمایشی انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق را گردشگران داخلی شهر مشهد شامل تعداد ۹۹۰۸۸۶ نفر در ۸۵۶ مرکز اقامتی تشکیل می دهند که با فرمول نمونه گیری حجم نمونه ۳۶۰ نفر تعیین شد. بنا بر نتایج تحلیل عاملی، اولین عامل رضایتمندی مربوط به متغیر دسترسی به حمل و نقل مناسب از هتل به جاذبه ها با مقدار ویژه (۰۷/۳) و دومین عامل مربوط به متغیر کیفیت تغذیۀ هتل با مقدار ویژه (۴/۲) است. بنا بر نتایج آزمون فرضیات نیز میان متغیرهای زمینه ای با میزان رضایت از کیفیت خدمات رابطۀ معناداری وجود دارد.https://www.journalitor.ir/article_722941_4fde7a0def46da4acd504fa5e38a34a1.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Potential of ecotourism zones using GIS (Case Study: Kouhdasht city in Lorestan Province)تعیین پهنه های مستعد بوم گردی در شهرستان کوهدشت با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی90115722942FAمریمبیرانوند زادهپژوهشگر جهاد دانشگاهی واحد لرستان.هدایت اللهدرویشیکارشناس معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و مدرس دانشگاه پیام نور ورامینسیامکشرفیدانشجو دکترا ژئومورفولوژی دانشگاه تهران و پژوهشگر جهاد دانشگاهی واحد لرستانسید داناعلی زادهدانشجو دکترا جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه خوارزمیJournal Article20250421this study aimed to identify risk zoning and development strategies for ecotourism activities, have been carried out in the city of Kouhdasht. The research - descriptive and analytical survey methods and libraries used to<br />collect data. For analyze data from Arc GIS software and spatial analysis models of SWOT model for developing ecotourism sector strategies are used. The results indicate the potential for ecotourism in the northern part of<br />the study area among the diverse activities in this sector, and Rock Climbing Activities is one of the important activity in the development plan, this field should be considered., Southern parts is in average condition and other parts<br />of the study area are not in good condition. Meanwhile, the strategy should be minimal - at least for development (activities) of ecotourism in the study area should be consideredاین تحقیق با هدف شناسایی پهنه های مستعد برای فعالیت بوم گردی و ارایۀ راهبردهای توسعۀ این فعالیت در شهرستان کوهدشت استان لرستان انجام شده است. روش انجام پژوهش توصیفی ـ تحلیل است و از روش کتابخانه ای و پیمایشی برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از مدل های تحلیل مکانی نرم افزار جی آی اس و از مدل سوات در تدوین راهبردهای بخش بوم گردی استفاده شده است. نتایج پژوهش بیانگر توان بالقوۀ قسمت شمالی محدودۀ مورد مطالعه در بخش بوم گردی است که از بین فعالیت های متنوع در این بخش، فعالیت دامنه نوردی و سنگ نوردی از مهم ترین مواردی است که باید در برنامه ریزی های توسعۀ این بخش به آن توجه شود. قسمت های جنوبی در وضعیت متوسط و دیگر قسمت های ناحیۀ مورد مطالعه شرایط مناسبی ندارند؛ در حالی که باید به راهبرد حداقل ـ حداقل برای توسعۀ بوم گردی در محدودۀ مورد مطالعه توجه شود.https://www.journalitor.ir/article_722942_2a7af3efe3f5cc6bf25acc0df4be75d4.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Factors that Affect on Trip Satisfaction of Tourism in Mashhad (Bonyad shahid family)عوامل مؤثر در رضایت گردشگران از سفربه شهر مشهد (مطالعۀ موردی: خانواده های بنیاد شهید)116136722943FAمحسننوغانیدانشیارجامعه شناسی دانشگاه فردوسی مشهدآرشقهرمانپژوهشگرجهاددانشگاهی مشهد ودانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی پردیس بینالمللسمیهعفتیعضوپاره وقت گروه پژوهشی جهاددانشگاهی مشهد، کارشناس ارشدپژوهش اجتماعیJournal Article20250421The goal of this article- as a survey research- is to study social factors that affect on tourist's satisfaction in Mashhad.We use questionnaire for data collecting and analyseing by EQS software in structural equation modeling<br />format. The sample size is 200 martyer families who had been gone on trip in khorasan Razavi province. In sociology of consumtion; we can accept the tourist as a coustomer who wants to buy touristic services from the host<br />society. We can accept the ECSI as an appropriate model, which is European customer satisfaction index. According to this theory, good services are not the main factors which can explain the trip satisfaction, but tourist's imagination from the host socity and expectations which is formed (base on it) are so important. Base on the model, the mean weight of trip satisfaction index has measured as 62.89 (0-100 range). The variable of Perceived quality (beta: .43) is the most efficient ones. این مقاله در چارچوب یک مطالعۀ پیمایشی جامعه شناختی عوامل مؤثر در رضایت گردشگران خانواده های بنیاد شهید از حضور در جامعۀ مقصد را تحلیل کرده است. ابزار اصلی گردآوری دادهها پرسشنامه است و تکنیک تحلیل داده ها، مدل سازی معادلات ساختاری در قالب نرم افزار EQS است. جامعه آمار یاین پژوهش «تمام خانواده های جانباز و والدین شاهد شرکت کننده در سفرهای بنیاد شهید استان خراسان رضوی» و حجم نمونه ۲۰۰ خانواده است. براساس رهیافت استفاده دشه در این مطالعه، گردشگر یک «مشتری» است که خریدار خدمات زیارتی ـ سیاحتی از سازمان ارائه دهنده و شهر میزبان است. یکی از مدل های مناسب در این رویکرد مدل ECSI است که در واقع شاخص رضایت مشتریان اروپایی از کالا به معنای عام است. براساس این مدل می توان گفت که متغیرهای مؤثر بر افزایش رضایت گردشگران در جامعۀ میزبان تنها خدمات ارایۀ شدۀ جامعۀ میزبان نیست؛ بلکه بخشی از رضایت به تصور از جامعۀ میزبان و انتظارات شکل گرفته بر اساس آن مربوط می شود که در این مقاله به تفصیل به آن ها پرداخته می شود. از ترکیب وزنی گویه های مذکور شاخص مرکزی رضایت از سفر (در مقیاس صفر تا ۱۰۰) با میانگین ۸۹/۶۹ پدید آمده است. در مدل پژوهش متغیر «ارزیابی کیفیت» با ضریب بتای ۴۳ تأثیرگذارترین متغیر مدل است.https://www.journalitor.ir/article_722943_ae2fa2cdad7f2d22f5b3a6362fe60600.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922Strategic planning for employment development, with emphasise on Religious Tourism (Case study of Mashhad)برنامه های راهبردی توسعۀ اشتغال، با تأکید بر گردشگری مذهبی (مطالعۀ موردی: شهر مشهد)137159722945FAخدیجهپارساپورکارشناسی ارشد اقتصاد، پژوهشگر گروه پژوهشی اقتصاد پژوهشکدۀ گردشگری جهاددانشگاهی مشهدمریممقیمیکارشناسی ارشد اقتصاد، پژوهشگر گروه پژوهشی اقتصاد پژوهشکدۀ گردشگری جهاددانشگاهی مشهد.هادیرفیعیدانشجوی دکتری اقتصاد، مربی و عضو هیئت علمی گروه پژوهشی اقتصاد پژوهشکدۀ گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد0000-0001-8972-5267محمدمظهریدکتری اقتصاد، استادیار دانشگاه آزاد مشهد و عضو گروه پژوهشی اقتصاد پژوهشکدۀ گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد.Journal Article20250421The objective of this study is evaluating and suggesting optimal strategies to develop employment in religious tourism sector in Mashhad. Analytical tools like QSPM Matrix, SWOT and IE were used for the year of 1390. Results of the IE matrix showed that the strategic position of employment in the religious tourism sector in Mashhad, is the defensive strategy. In the SWOT matrix, the defensive strategies which are the most effective for planning and improving in employment in the religious tourism sector were selected and eventually these defensive strategies were prioritized using the matrix QSPM based on their attractive scores. Based on the priority result, "promoting technical and professional knowledge for labor force in religious tourism sector", "preparing appropriate outlines for employment in religious<br />tourism" and "creating new and sustainable employment opportunities based on labor market demand" were selected respectively. Considering the results of the study, some suggestions have been proposed to achieve the better<br />implementation of these strategies. هدف این مطالعۀ ارایۀ راهبردهای بهینۀ توسعۀ اشتغال گردشگری مذهبی شهر مشهد است. در این مطالعه از ابزارهای تحلیلی مانند ماتریس راهبردی کمّی، سوات، ماتریس عوامل داخلی ـ خارجی در سال ۱۳۹۰ استفاده شده است. براساس نتایج حاصل از ماتریس عوامل داخلی ـ خارجی موقعیت راهبردی اشتغال در بخش گردشگری مذهبی شهر مشهد موقعیت تدافعی است. در ماتریس سوات راهبردهای تدافعی که بیشترین کارایی را در برنامه ریزی و بهبود اشتغال در بخش گردشگری مذهبی دارند، تعیین شد. در نهایت با استفاده از ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمّی، راهبردهای تدافعی تعیین شده بر اساس نمرۀ جذابیت آن ها اولویّت بندی شدند. براساس اولویّت بندی به ترتیب راهبردهای ارتقای دانش فنی و تخصصی نیروی کار و بسترسازی مناسب برای اشتغال در بخش گردشگری مذهبی همچنین ایجاد فرصت های شغلی جدید و پایدار متناسب با نیاز بازار کار در اولویّت قرار گرفتند. با توجه به نتایج مطالعه در راستای اجرای بهتر این راهبردها پیشنهادهایی ارایۀ شده است.https://www.journalitor.ir/article_722945_07023af8363cc310e3e014892747296b.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922شناسایی و اولویّت بندی مؤلفه های مؤثر بر سطح رضایت گردشگران (مطالعۀ موردی: بازارچۀ مرزی شهرستان جوانرود)181200722948FAداودجمینیدانشجوی دکترا جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه اصفهانعلیرضاجمشیدیدانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه اصفهانJournal Article20250421توسعۀ بازارچه های مرزی، تثبیت قیمت ها، جهت دهی سودهای تجاری موجب افزایش اشتغال و رفاه برای جامعۀ مرزنشین خواهد شد. شناسایی و تحلیل جامع عوامل مؤثر در رضایت گردشگران از بازارها، باعث افزایش تعداد گردشگران میزان ماندگاری ایشان و در نتیجه کسب موفقیت بلندمدت اقتصادی در مقصد می شود. با توجه به اهمیت بازارچۀ مرزی شهرستان جوانرود استان کرمانشاه در جذب گردشگران و نقش آن در توسعه اقتصادی منطقه مؤلفه های مؤثر بر سطح رضایت گردشگران از این بازارچۀ مرزی را شناسایی و اولویت بندی میکند. این پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی و با هدف کاربردی و از لحاظ جمع آوری اطلاعات یک مطالعۀ کتابخانه ای و میدانی است. برای جمع آوری داده ها، پرسشنامه ای شامل ۲۶ مؤلّفه در میان ۲۵۴ نفر از گردشگران توزیع شد و داده ها با تکنیک تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای، با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی، شاخص ها را به چهار عامل تقلیل داد که ۷۱۱/۶۳ درصد واریانس را در بر می گیرند و از میان این چهار عامل، عامل اقتصادی به تنهایی ۸۷۴/۳۵ درصد واریانس را پوشش می دهد و به عنوان مهمترین عامل در رضایتمندی گردشگران از بازارچه تاثیرگذار بوده است.https://www.journalitor.ir/article_722948_9c122efa5c4c9d509a15aefcb16665fb.pdfپژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهیمطالعات اجتماعی گردشگری2382-96641220120922The explanation of economic structure and performance position of tourism in Damavand city from the perspective of sustainable tourismتبیین جایگاه ساختاری ـ عملکردی اقتصاد گردشگری شهرستان دماوند از دیدگاه گردشگری پایدار722947FAحسینکلانتری خلیل آبادعضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی تهرانارغنونقنبریکارشناس ارشد شهرسازی (برنامه ریزی منطقهای) دانشگاه آزاد تهران.ولی اللهربیعی فرکارشناس ارشد شهرسازی (برنامه ریزی شهری و منطقهای) دانشگاه هنر تهرانشهراممحمدیدانشجوی کارشناس ارشد شهرسازی (برنامه ریزی منطقهای) دانشگاه هنر اصفهانJournal Article20250421Iran is a country with the greatest natural attraction, historical and cultural heritage in the world, long history of civilization and culture, nature, diverse climate conditions and other factors. With considering these advantages, Iran<br />has the significant tourism power. This paper aims to explain the economic structure and performance position of the Damavand city from the perspective of sustainable tourism. Research method is descriptive ñ analytic. At first, we describe the relevant theoretical principles of sustainable tourism and the characteristics of the case study area and then the economic- functional indicators has evaluated and analyzed by using SWOT technique. Research approach, is both quantitatively and qualitatively, because the researcher will use a set of qualitative criteria in addition to quantitative measures for better analysis and then this criterion has weighted using SWOT-QSPM technique. The data collection methods are both library, documentary and field study, in addition the questionnaire is provided. The results obtained shows that the weighted score of internal factor evaluation matrix is 3.224. So, the strengths in<br />the economicalñperformance structure of Damavand city overcome weaknesses. What is more, total weighted score of external factor evaluation matrix is equal to 3.347, which is more than the mean number. That means the opportunities<br />overcome threats. As a result, the type of strategy in economic performance structure of Damavand city is S-O strategy, and extracted strategies are moving towards sustainable development of tourism.شهرستان دماوند از دیرباز مورد توجه گردشگران بوده است و با داشتن قابلیت های گردشگری، شرایط مناسبی را برای استفاده از شهرستان فراهم کرده است. این پژوهش با هدف تبیین جایگاه ساختاری ـ عملکردی اقتصاد این شهرستان از دیدگاه گردشگری پایدار انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است؛ ابتدا مبانی نظری مرتبط با موضوع گردشگری و گردشگری پایدار و ویژگی های منطقه مورد مطالعه توصیف شده است. سپس با استفاده از تکنیک سوات شاخص ها و معیارهای عملکردی این شهرستان و ساختار اقتصادی آن تحلیل و ارزیابی شده است. رویکرد تحقیق، به دو صورت کمّی و کیفی است و سپس معیارها با استفاده از تکنیک QSPM و سوات، وزن دهی و کمّی شده است. گردآوری اطلاعات به دو صورت کتابخانه ای، اسنادی و مطالعات میدانی از محدودۀ مورد مطالعه و تهیۀ پرسشنامه بوده است. امتیاز وزن دار ماتریس عوامل داخلی ۲۲۴/۳ است. بنابراین با توجه به وضعیت موجود، قوت ها در جایگاه ساختاری ـ عملکردی اقتصاد شهرستان دماوند بر ضعف ها غلبه دارند. همچنین جمع امتیاز وزن دار ماتریس عوامل خارجی ۳۴۷/۳ است. فرصت ها بر تهدیدها غالب هستند و موقعیت نوع راهبردی در جایگاه ساختاری ـ عملکردی اقتصاد گردشگری شهرستان دماوند در واقع راهبرد تهاجمی (SO) است.