پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مطالعات اجتماعی گردشگری 2382-9664 مقالات آماده انتشار 2026 07 22 Systematic review of ritual tourism studies مرور سیتماتیک مطالعات گردشگری آیینی 737908 10.22034/jitor.2026.2084237.1044 FA منا سادات دانشجوی دکتری، مدیریت گردشگری، گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ ،تهران،ایران. 0009-0000-2215-1887 مهدی باصولی دانشیار، مدیریت گردشگری، گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ ، تهران، ایران. 0000-0002-3787-4938 جعفر آهنگران استادیار، بازاریابی جهانگردی، گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ ،تهران،ایران 0000-0002-2314-4678 مهدیه شهرابی فراهانی عضو هیئت علمی دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ Journal Article 2026 02 07 Emerging as an increasingly dynamic area within tourism scholarship, ritual tourism, as a significant branch of cultural tourism, foregrounds the lived experience of rituals, traditions, and beliefs embedded in local communities. Therefore, adopting a systematic review methodology grounded in the PRISMA framework, this study sought to provide a systematic review of research conducted in this field over 2000-2025 period, with particular attention to publication patterns, core conceptual concerns, and existing research gaps. The required data were retrieved from the Scopus database, yielding a total of 204 articles. After applying inclusion and exclusion criteria, 65 articles were selected for final analysis. The collected data were then analyzed through content analysis using the PICO analytical framework. The findings of the study indicated a significant increase in the number of publications on ritual tourism since 2018. In terms of geographical distribution, the majority of studies were concentrated predominantly in Asian countries, particularly China and India. Furthermore, it was found that the reviewed studies had primarily focused on traditional rituals and ceremonies, tourists’ interactions with host communities, and the role of ritual tourism in destination branding. Overall, the results suggest that ritual tourism can play a pivotal role in safeguarding cultural heritage and advancing sustainable development. However, persistent challenges remain, particularly the need to balance the preservation of cultural authenticity with economic imperatives. Finally, the study highlights the need for more scholarly empirical research, the development of more robust interdisciplinary approaches, and greater attention to underexamined regions. گردشگری آیینی به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم گردشگری فرهنگی، بر تجربۀ زیستۀ آیین‌ها، سنت‌ها و باورهای جوامع محلی تمرکز دارد و در سال‌های اخیر به یکی از حوزه‌های رو به رشد در مطالعات گردشگری تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مرور نظام‌مند از مطالعات انجام‌شده در این حوزه طی بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵، به بررسی الگوهای انتشار، مفاهیم کلیدی و شکاف‌های پژوهشی می‌پردازد. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد مرور نظام‌مند و بر اساس چهارچوب پریسما انجام شده است. داده‌ها از پایگاه اسکوپوس استخراج شد و در مجموع ۲۰۴ مقاله شناسایی گردید که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۶۵ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد تحلیل محتوایی و با استفاده از چهارچوب تحلیلی PICO صورت گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۸ به بعد، روند انتشار پژوهش‌ها در حوزه گردشگری آیینی با رشد قابل‌توجهی همراه بوده است. از نظر توزیع جغرافیایی، تمرکز عمده مطالعات در کشورهای آسیایی، به‌ویژه چین و هند بوده است. همچنین، پژوهش‌ها عمدتاً بر آیین‌ها و مراسم سنتی، تعامل گردشگران با جوامع میزبان و نقش گردشگری آیینی در برندسازی مقصد متمرکز بوده‌اند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که گردشگری آیینی می‌تواند نقش مؤثری در حفظ میراث فرهنگی و تحقق توسعه پایدار ایفا کند. با این حال، چالش‌هایی نظیر ایجاد تعادل میان حفظ اصالت فرهنگی و الزامات اقتصادی، همچنان پابرجاست. در پایان، بر ضرورت انجام مطالعات میدانی، توسعۀ رویکردهای میان‌رشته‌ای و توجه بیشتر به مناطق کمتر بررسی شده، تأکید می‌شود.