پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مطالعات اجتماعی گردشگری 2382-9664 13 32 2026 02 20 Designing a model of nomadic tourism development: A grounded theory approach طراحی الگویی برای توسعه گردشگری عشایری در ایران: پژوهش داده بنیاد 737904 10.22034/jitor.2026.2075376.1025 FA فاطمه شکاری دانشگاه شیراز زهرا معاون دانشگاه شیراز 0000-0003-1578-4840 مسلم باقری دانشگاه شیراز علی اصغر مباشری دانشگاه اصفهان Journal Article 2025 10 21 Given the increasing popularity of authentic and rich cultural tourism experiences, Iran's nomadic cultural landscape potential, and the dearth of research to identify multiple aspects of nomadic tourism development in Iran, this exploratory study aims to elaborate a multi-faceted nomadic tourism development model for Iran based on the grounded theory approach. The statistical population of this qualitative study was nomadic tourism practitioners and experts in Iran, both in the public and private sectors. Nineteen experts were selected for semi-structured interviews through purposeful and snowball sampling. To ensure the trustworthiness of the data, interviews were conducted with individuals of diverse genders, organizational affiliations, academic backgrounds, and experience in the field of nomadic tourism. During the data collection process, the principle of data saturation was considered, and data gathering continued until repetitive responses emerged. After completing the analysis, the final results were shared with the participants, and their feedback on the findings was reviewed. Data analysis revealed 74 final codes, which were categorized into six core categories and 14 sub-categories, including causal conditions (market and competition, and socio-economic factors), background conditions (socio-cultural and infrastructural), interfering conditions (driving and constraining), core phenomenon (nomadic tourism products and services, and activities), strategies (focused on products and services, marketing and promotion, and human resources) and consequences (economic, socio-cultural, competitive). The findings can be helpful for policymakers and planners in formulating tourism development strategies tailored to the requirements of nomadic communities in Iran. با توجه به افزایش علاقمندی گردشگران به کسب تجربه‏های فرهنگی اصیل و غنی و پتانسیل‏های چشم‎اندازهای فرهنگی عشایری در ایران، و هم‏چنین فقدان پژوهش‏هایی که به شناسایی جنبه‏های گوناگون توسعه گردشگری عشایری ایران پرداخته باشد، هدف از پژوهش حاضر طراحی الگوی یکپارچه توسعه گردشگری عشایری ایران با رویکرد داده‏بنیاد بوده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف توسعه‌ای، به لحاظ ماهیت اکتشافی و از نظر راهبرد تحقیق، کیفی است. جامعه آماری پژوهش فعالین گردشگری عشایری ایران شامل کارشناسان و خبرگان فعال در بخش دولتی و خصوصی بوده‌اند که 19 نفر به روش نمونه‏گیری هدفمند و گلوله‏برفی انتخاب شده اند. به منظور اطمینان از قابلیت اعتماد به داده‌ها، مصاحبه با افراد مختلف از نظر جنسیت، نوع سازمان محل خدمت، تحصیلات دانشگاهی و سابقه فعالیت در حوزه گردشگری عشایری انجام شد. در فرایند گردآوری داده‌ها نیز قاعده اشباع داده‏ها مورد توجه قرار گرفت و فرایند گردآوری داده‌ها تا زمان رسیدن به داده‌های تکراری ادامه یافت. پس از پایان تحلیل‌ها نیز نتایج نهایی در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گرفت و نظر آنان در ارتباط با یافته‌ها بررسی شد. پس از تحلیل مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته، 74 کد نهایی شناسایی شد که در قالب6 مقوله اصلی و 14 مقوله فرعی دسته‏بندی شدند که عبارتند از: شرایط علی (عوامل مربوط به بازار و رقابت، عوامل اقتصادی-اجتماعی)، شرایط زمینه‏ای (فرهنگی-اجتماعی، زیرساختی)، شرایط مداخله‏گر (پیش‏برنده، بازدارنده)، پدیده محوری (محصولات و خدمات، فعالیت‏ها)، راهبردها (محصولات و خدمات، بازاریابی و ترفیع، منابع انسانی) و پیامدها (اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، رقابتی). https://www.journalitor.ir/article_737904_bd61613fc15b1b1442beb506e173d287.pdf