پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مطالعات اجتماعی گردشگری 2382-9664 13 32 2026 02 20 Investigating the Consequences of the Commodification of Rural Tourism Destinations: A Case Study of Mashhad’s Peri-Urban Villages شناسایی و تحلیل پیامد‌های کالایی شدن مقاصد گردشگری روستایی (منطقه مورد مطالعه: روستاهای پیراشهری مشهد) 737901 10.22034/jitor.2026.2071861.1012 FA علیرضا معینی عضو هیئت علمی گروه مدیریت و برنامه‌ریزی گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی 0000-0003-3716-444X طاهره صادقلو دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران حمید شایان استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران روح الله اسدی استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2025 09 22 <span>The commodification of rural tourism destinations refers to a process through which rural culture, nature, and everyday life are transformed into goods or products for consumption by tourists. Although this phenomenon can generate income and employment opportunities, it may also engender a range of complex consequences, including the erosion of cultural authenticity, degradation of natural resources, and the intensification of social and economic inequalities within host communities. Therefore, this applied, descriptive-analytical study sought to examine the consequences arising from the commodification of peri-urban rural settlements as a result of tourism development. The required data were analyzed using SPSS software through factor analysis, the one-sample independent </span><span> </span><span>-test, and analysis of variance (ANOVA). The findings of the study revealed that the environmental index, with a mean score of 4.05, and the cultural-artistic index, with a mean score of 3.70, accounted for the highest and most influential consequences. By contrast, the lowest levels of impact were associated with the visual and spiritual indices, with mean scores of 2.46 and 2.73, respectively. Furthermore, the results of the one-way ANOVA test indicated that the differences in the mean consequences of tourism-induced village commodification were statistically significant among the studied villages, suggesting that the influence of tourism on the levels and forms of commodification vary significantly across different villages. Moreover, in terms of spatial distribution, the highest mean consequences of tourism-induced village commodification were observed in the village of Noghondar, whereas the lowest ones were found in the village of Kang.</span> کالایی شدن مقاصد گردشگری روستایی، فرآیندی است که در آن فرهنگ، طبیعت و زندگی روزمرۀ روستا به کالا یا محصولی برای عرضه به گردشگران تبدیل می‌شود. این پدیده با وجود ایجاد درآمد و اشتغال، می‌تواند پیامدهای پیچیده‌ای مانند از دست ‌رفتن اصالت فرهنگی، تخریب منابع طبیعی و تشدید نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در جامعۀ میزبان را نیز به همراه داشته باشد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی پیامد‌های ناشی از کالایی شدن سکونتگاه‌های روستایی پیراشهری در اثر توسعه گردشگری، انجام شده است. از این رو، از نظر هدف، کاربردی است، از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی است، و از نظر روش، در گروه پژوهش‌های کمّی قرار می‌گیرد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS (تحلیل عاملی، آزمون تی مستقل تک نمونه‌ای و آنالیز واریانسی) استفاده شده است. نتایج نشان داد شاخص زیست‌محیطی با میانگین4.05 و فرهنگی- هنری با میانگین 3.70، بالاترین و بیشترین پیامدهای اثرگذار را به خود اختصاص دادند و کمترین پیامدها مربوط به شاخص‏های بصری و معنوی، هرکدام به ترتیب با میانگین2.46 و 2.73 است. همچنین نتایج حاصل از آزمون آنالیز واریانس یک‌طرفه، نشان داد که تفاوت میانگین پیامدهای کالایی شدن روستاها متأثر از گردشگری در بین روستاهای مورد مطالعه، از نظر آماری معنادار است. این یافته حاکی از آن است که سطوح و اشکال کالایی شدن در روستاهای مختلف، تحت تأثیر گردشگری یکسان نبوده و به طور قابل توجهی متفاوت است، و به لحاظ توزیع فضایی نیز، بیشترین میانگین پیامدهای کالایی شدن روستاها متأثر از گردشگری ‏در روستای نُغُندَر و کمترین آن نیز در روستای کَنگ مشاهده می‏ شود. https://www.journalitor.ir/article_737901_74d765fcecd387e1b6cec57facfd3372.pdf