پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مطالعات اجتماعی گردشگری 2382-9664 13 31 2025 11 22 Investigating the Representation of Mashhad as a Tourist Destination in Post-Revolution Iranian Cinem بازنمایی تصویر مقصد شهر مشهد در سینمای ایران پس از انقلاب 59 99 734943 10.22034/jitor.2025.734943 FA حدا داوری پژوهشگر پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی حامد بخشی گروه جامعه شناسی گردشگری، پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی 0000-0002-0309-7253 Journal Article 2025 09 02 One of the determining factors in traveling to tourist destinations is the image that individuals hold of a destination. In this regard, cinema is considered one of the most influential media in shaping the image of different phenomena in the mind of the audience, including the image of potential tourist destinations. Accordingly, this study sought to identify the image of Mashhad as represented in cinema. To this end, all the movies that represent the image of Mashhad were collected. Then, using Fiske's semiotic model, the codes of social reality, representational codes, and ideological codes were analyzed in terms of visual characteristics, the director’s creativity, and the ideology and belief system underlying the legitimacy and acceptability of the codes, respectively. The findings of the study indicated that the representation of Mashhad in cinema could be divided into three general categories: The first category comprises identity-oriented movies, generating an appealing representation of the city as a whole and, in a sense, of Khorasan culture. The second category includes movies themed on pilgrimage, which themselves are divided into two groups: the movies focused on the pilgrimage of Imam Reza (AS), whose holy shrine catalyzes transformation and change, and the movies where traveling to Mashhad leads to the resolution of one’s problems. The third category consists of movies centered on social issues, representing problems such as poverty, marginalization, unemployment, and prostitution, class differences, and the dichotomy of poverty and wealth<span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span lang="FA">یکی از عوامل تعیین‌کننده در سفر به مقاصد گردشگری، تصویری است که انسان‌ها از مقصد دارند. رسانه سینما جزو تأثیرگذارترین رسانه‌ها در شکل‌دهی تصویر ذهنی مخاطبان و از جمله تصویر مقاصد بالقوه گردشگری است. از این‌رو، مقاله حاضر به‌دنبال شناختِ تصویرِ برساخته شهر مشهد در سینما است. بدین‌منظور، تمام فیلم‌هایی که تصویری از مشهد ارائه می‌دهند مشخص شد. سپس با روش نشانه‌شناسیِ فیسک<span dir="LTR">[1]</span>، رمزگان واقعیت اجتماعی، رمزگان بازنمودی و رمزگان ایدئولوژیک مشخص شد. در بخش رمزگان واقعیت اجتماعی، به بررسی ویژگی‌های ظاهری فیلم پرداخته شده است؛ در بخش رمزگان بازنمودی، توانایی آفرینندگی مؤلف بررسی شده است؛ و در بخش رمزگان ایدئولوژیک، ایدئولوژی و تفکری که سبب انسجام و مقبولیت این رمزها می‌شود، تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد می‌توان بازنمایی این شهر را در سه دسته‌ی کلی تقسیم کرد: دسته اول فیلم‌های هویت‌محور که بازنمایی جذابی از کلیت شهر و به‌نوعی فرهنگ خراسان است. دسته دوم فیلم‌های با محوریت زیارت که خود به دو گروه تقسیم می‌شوند: گروه نخست، فیلم‌هایی با محوریت امام رضا(ع) است که در آن‌ها حرم مطهر، عامل تحول و دگرگونی است. گروه دوم، مجموعه‌ فیلم‌هایی است که در آن‌ها سفر به مشهد سبب گره‌گشایی و تحول می‌شود؛ به‌گونه‌ای که سفر به مقصدی دیگر نیز می‌توانست چنین تغییری ایجاد کند. دسته سوم فیلم‌های با محوریتِ مسائل اجتماعی که بازنمای مسائلی از قبیل فقر، حاشیه‌نشینی، بیکاری و فحشا، اختلاف طبقاتی و تقابل فقر و غنا است.</span><br> https://www.journalitor.ir/article_734943_1e71aa8029d970c0713a85c716c336c4.pdf